Lig je ’s nachts wakker en kom je niet tot rust? Ontdek wat er in je lichaam gebeurt bij slecht slapen en hoe je zenuwstelsel weer kan ontspannen. Op een natuurlijke manier.
Slecht slapen is iets waar steeds meer mensen mee worstelen. Terwijl iedereen de paaseieren aan het inslaan is, ben ik op zoek naar het recept voor een goede nachtrust…....Slecht slapen… het kan er langzaam insluipen. Je ligt in bed en bent moe, maar je lichaam werkt niet mee. Je hoofd blijft doorgaan, je voelt onrust en hoe harder je in slaap probeert te vallen, hoe moeilijker het lijkt te worden. Of je wordt midden in de nacht wakker en komt niet meer in diepe slaap. In het begin dacht ik, dat hoort er soms bij. Een drukke periode, veel aan je hoofd hebben… het gaat wel weer over. Maar na verloop van tijd gaat het je opbreken. Minder uitgerust wakker worden, energie die afneemt en een lichaam dat niet tot rust komt.
Waarom slecht slapen niet alleen in je hoofd zit
Wat er bij mij eerst gebeurt, is de quick fix. Alles proberen op te lossen in mijn hoofd. Een paar keer eerder naar bed, iets minder op mijn telefoon, wat dingen aanpassen in mijn avondroutine. Het helpt een beetje… maar meestal ligt de kern net even een laagje dieper. Slaap is geen knop die je omzet. Je lichaam zakt er langzaam in, als het veilig genoeg voelt om te ontspannen. Soms lijkt dat vangnet ineens verdwenen en dan is goed slapen niet altijd vanzelfsprekend. Ik heb nachten gekend waarin mijn lichaam gespannen bleef, mijn hoofd bleef draaien. Momenten van diepe onrust, pijn in mijn lichaam, soms zelfs slaapverlamming. Tot het punt waarop ik niet alleen slecht slaap… maar ook tegen de nacht op ga zien. Dat is toch echt wel een eye opener dat je iets moet gaan doen. Want dan gaat het niet alleen meer over slapen maar speelt er iets dieper in je lichaam. Een systeem dat aan blijft staan, terwijl het eigenlijk verlangt naar rust. Hoe wonderlijk is dat eigenlijk… dat je lichaam signalen afgeeft wanneer je net even te ver gaat. Dat het niet tegen je werkt, maar voor je.
Vanaf het moment dat je gaat begrijpen wat er in je lichaam gebeurt, verandert er iets. Je hoeft het niet meer uit te denken, maar je mag gaan voelen wat je lichaam nodig heeft. Soms betekent dat even een stapje terug doen, ook al voelt dat tegenstrijdig.
Wat er in je lichaam gebeurt als je slecht slaapt
Slaap is direct verbonden met je zenuwstelsel, je adem en je buik, de plek waar volgens de Ayurveda veel disbalans ontstaat.
Met hoe jij overdag leeft en hoeveel ruimte je jezelf geeft om te herstellen. Als je langere tijd aan staat, blijft je zenuwstelsel actief.
Je lichaam schakelt dan minder makkelijk naar herstel. Je blijft in een lichte staat van paraatheid. Je adem wordt oppervlakkiger, je spieren houden spanning vast en je systeem komt niet volledig tot rust. Als je slecht slaapt, blijft je lichaam ook ’s nachts in diezelfde staat hangen. Je stresshormoon cortisol blijft verhoogd, terwijl je lichaam juist zou moeten herstellen. Tegelijkertijd raakt de aanmaak van melatonine, het hormoon dat je slaap regelt, verstoord. Je biologische ritme verschuift, waardoor inslapen en doorslapen moeilijker wordt. Je zenuwstelsel blijft actiever, je hartslag ligt iets hoger en je lichaam krijgt niet het signaal dat het veilig genoeg is om los te laten. En dat neem je mee de nacht in.
Ayurveda en slapeloosheid: de rol van Vata
Binnen de Ayurveda wordt dit vaak gezien als een verstoring van Vata. De energie van beweging en prikkels. Wanneer die te actief wordt, kan het voelen alsof er continu iets blijft draaien in je systeem. Gedachten die doorgaan, een lichaam dat onrustig blijft, een slaap die licht en onderbroken is. Slaap ontstaat dus niet alleen in je hoofd, maar wanneer je hele systeem mee kan zakken. En dat vraagt iets anders dan alleen proberen eerder naar bed te gaan of minder op je telefoon te kijken. Het vraagt om vertraging… een moment van pauze.
Vata heeft van nature iets lichts en beweegelijks. Als die energie uit balans raakt, verlies je het gevoel van gronding. Alsof je lichaam wel moe is, maar nergens echt kan landen. Daarom zit de ingang vaak niet in meer doen… maar in anders doen.
In beweging die je helpt om weer te landen in je lichaam. Een wandeling buiten, je voeten op de grond, je handen in de aarde, of je lichaam zacht in beweging brengen met yoga, zodat spanning laag voor laag los kan laten.
Warmte, ritme… en kruiden kunnen je systeem ook helpen vertragen. Nootmuskaat wordt van oudsher gebruikt om het zenuwstelsel te kalmeren en natuurlijke slaap te ondersteunen. Een klein snufje in warme melk in de avond kan al een beetje verschil maken!
Hoe je lichaam weer tot rust kan komen
Warmte, ritme, regelmaat......maar ook aanraking speelt een belangrijke rol, het helpt je zenuwstelsel te schakelen naar rust. Je adem verdiept, je hartslag vertraagt en je lichaam krijgt het signaal dat het veilig is. In mijn werk met ayurvedische massages zie ik dit dagelijks terug. Hoe een lichaam dat continu aan staat, langzaam weer leert zakken naar rust. Een ayurvedische massage werkt precies op die laag. De warme olie, de langzame strijkingen en het ritme van de behandeling helpen je lichaam om spanning los te laten. Wat ik vaak terug hoor, is dat mensen niet alleen ontspanning ervaren tijdens de behandeling, maar dat hun slaap verandert. Dat ze makkelijker in slaap vallen, dieper slapen en meer uitgerust wakker worden.
Slecht slapen is dus geen losstaand probleem maar een signaal. Een uitnodiging om te kijken naar hoe je leeft, hoeveel je van jezelf vraagt en hoeveel ruimte je jezelf geeft om te herstellen.
Iets meer vertragen, iets meer voelen en meer luisteren naar wat je lichaam je probeert te vertellen.
Echte rust begint niet pas wanneer je in bed ligt. Die begint overdag.
In hoe jij met jezelf omgaat.