Wat is Ayurveda? De verbinding tussen lichaam, bewustzijn en balans

Gepubliceerd op 8 april 2026 om 13:55

Ontdek hoe bewustzijn, lichaam en energie samenkomen…
en waarom klachten ontstaan als die balans verstoord raakt.

Wat is Ayurveda?

Ayurveda wordt omschreven als een eeuwenoude gezondheidsleer uit India. Ayur betekent leven en Veda betekent kennis… het begrijpen van hoe het leven werkt. Hoe meer ik me daarin verdiep… hoe meer ik begin te ontdekken hoe ik zelf in elkaar steek. Soms confronterend… maar ergens ook heel verhelderend. Vanuit mijn achtergrond als verpleegkundige heb ik altijd geleerd om naar het lichaam te kijken, in klachten, systemen, oplossingen. Maar de afgelopen jaren ben ik steeds meer gaan voelen dat er onder die klachten iets anders zit, wat niet altijd direct meetbaar is… maar ik wel duidelijk kan ervaren. Klachten ontstaan dus niet zomaar, je lichaam geeft een signaal… van iets dat al langer speelt. Langzaam leer ik die signalen beter begrijpen, wat ligt eronder, wat is er uit balans geraakt? En voor mij nu de meeste uitdaging en het belangrijkste…wat probeert mijn lichaam te vertellen?  Mijn energie, gedachten, gewoontes, hoe leef ik, wat eet ik en hoe ik reageer op stress. Ik heb mijzelf ooit aangeleerd om door te gaan ook al ben ik moe, hoofdpijn weg te drukken, buikklachten negeren, totdat het moment komt dat dat niet meer werkt en je wel moet luisteren. 

Van bewustzijn naar lichaam

Als je daar een beetje gevoel bij krijgt… dan ga je ook anders naar je lichaam kijken. Eigenlijk begint het niet eens bij je lichaam maar bij je bewustzijn, het vermogen om te voelen… om op te merken… dit klopt wel of… dit klopt niet, nog voordat er echt een klacht ontstaat. Op die manier ga je ook anders naar je lichaam kijken. Niet als iets dat het soms wel en soms niet doet maar als iets dat de hele dag bezig is om het kloppend te houden. Mijn hart klopt, mijn ademhaling past zich aan, mijn spijsvertering doet precies wat nodig is als ik eet… zonder dat ik daarover nadenk. Als verpleegkundige heb ik geleerd om naar het lichaam te kijken in systemen… oorzaak en gevolg… wat werkt wel, wat werkt niet… en hoe lossen we het op. Maar dit laat zien, dat mijn lichaam zelf al zoveel weet. Dat het continu aan het afstemmen is… aan het bijsturen… aan het zoeken naar balans. Zonder dat ik daar iets voor hoef te doen.

Volgens Ayurveda wordt die samenwerking gestuurd door drie krachten… de dosha’s: Vata, Pitta en Kapha.

Vata zie je in alles wat beweegt, je ademhaling, gedachten, die alle kanten op kunnen gaan, in dat onrustige gevoel dat er soms ineens is. Pitta voel je in dat stukje vuur. Je spijsvertering, energie, scherpte. Dat aanstaan waardoor je dingen voor elkaar krijgt.
Kapha… dat is de rust, stevigheid. Dat wat je draagt en bij elkaar houdt. Die drie bewegen steeds met je mee. Soms zit je meer in actie. Soms voel je je zwaarder of trager. En soms klopt alles… en stroomt het. Hoe meer je dat gaat herkennen…hoe beter je jezelf begint te begrijpen.

 

De intelligentie van het lichaam 

Wat ik zo bijzonder vind aan Ayurveda, is dat het niet pas begint op het moment dat je klachten hebt… maar kijkt naar alles wat daaraan voorafgaat. Vaak begint het niet groots, maar klein. Je slaapt wat onrustiger, je buik reageert anders, je hoofd zit voller, je energie zakt sneller weg. Van die momenten waarvan je denkt… mmmm...vervelend maar morgen zal wel anders zijn. Precies daar ben ik zelf ook lang aan voorbijgegaan. Doorgaan terwijl je eigenlijk al moe bent. Tot je lichaam steeds duidelijker begint te praten en het geen gefluister meer is… maar een duidelijk signaal. Ziekte ontstaat niet ineens,  maar bouwt zich langzaam op. Eerst bijna onmerkbaar, dan voelbaar en pas later zichtbaar als klacht. Ergens vind ik dat ook geruststellend. Omdat het betekent dat je lichaam je niet ineens overvalt. Maar probeert onderweg al van alles duidelijk te maken, alleen moet je wel leren kijken en leren luisteren. Als processen in je lichaam niet goed worden afgerond, kan er iets achterblijven. ama. Een soort ophoping… van wat niet goed is verwerkt.
Fysiek, maar ook mentaal. Alsof er ergens iets blijft hangen… terwijl het eigenlijk moet doorstromen. Hoe meer dat opstapelt, hoe meer de balans begint te verschuiven. Dat geeft het gevoel....weten dat iets niet helemaal klopt maar toch doorgaan.....

 

Waarneming en bewustzijn

Dus uiteindelijk draait het niet alleen om wat er in je lichaam gebeurt… maar of je het ook opmerkt. Je lichaam geeft de hele dag signalen, kleine verschuivingen, subtiele veranderingen. Alleen… we zijn gewend om daaroverheen te gaan. Om door te gaan en het weg te drukken. Totdat het niet meer kan. Je hoeft niet meer te doen maar eerder opmerken, daar even bij blijven. Niet om het meteen op te lossen maar om het serieus te nemen. Want in die eerste signalen, zit de meeste informatie. Hoe werkt je lichaam van nature.... het weet al wat het moet doen! Alleen geven we het daar vaak de ruimte niet meer voor. We leven snel, zitten veel in ons hoofd en gaan voorbij aan wat we voelen. Terwijl herstel begint in de basis van hoe je leeft, eet, rust neemt, het ritme dat je jezelf geeft.

Wat ik in mijn massagepraktijk zie…is dat het lichaam daar direct op reageert. Als iemand echt ontspant…gebeurt er iets. De ademhaling zakt, het hoofd wordt rustiger, lichaam laat los en het krijgt ruimte om te herstellen. Een Ayurvedische massage helpt bij stress, onrust en lichamelijke klachten door het lichaam en het zenuwstelsel tot rust te brengen. Aanraking speelt echt een bijzondere rol. Door warmte, de olie en rustige, ritmische beweging…krijgt je zenuwstelsel het signaal, het is veilig. Vanuit die veiligheid…begint herstel. Vanuit die plek komt er weer ruimte, kan je ademhaling verdiepen, mag je verzachten

 

Gun jezelf dat moment

Misschien herken je iets in dit verhaal. Dat je voelt dat je lichaam al langer iets probeert te vertellen. Maar dat je er nog niet echt naar hebt geluisterd. En misschien is dit wel het moment om daar verandering in te brengen. Niet door harder je best te doen…
maar door even stil te staan, pauzes aan te brengen, opnieuw leren voelen, weer contact te maken met jezelf.

 

Wil je dit zelf ervaren?

Op mijn website kun je meer lezen over mijn Ayurvedische massages: www.massagepraktijksvastha.nl Of volg mijn instagram voor inzichten en inspiratie: www.instagram.com/massagepraktijk_svastha/